Kompozit profilde yükü elyaf taşır, ortamı reçine karşılar. Üretim programımızda üç temel reçine ve her birinin alev geciktiricili sürümü olmak üzere altı reçine sistemi var: ortoftalik polyester, izoftalik polyester, vinilester reçine ve bunların AG karşılıkları.
Reçine ne belirler, elyaf ne belirler?
Bir CTP/FRP profil iki ana bileşenden oluşur: cam elyaf ve reçine. Aralarındaki iş bölümü nettir ve seçim yaparken bu ayrımı bilmek işi kolaylaştırır.
- Cam elyaf yükü taşır. Profilin çekme dayanımı, eğilme rijitliği ve sehim davranışı büyük ölçüde elyafın miktarı ve yönüyle belirlenir. Pultrüzyonda elyafın büyük bölümü profil boyunca uzanır; bu yüzden kompozit profil yön bağımlı bir malzemedir: uzunlamasına dayanımı yüksek, enine dayanımı düşüktür.
- Reçine ortamı karşılar. Profilin nem, kimyasal, sıcaklık ve yüzey davranışını reçine belirler. Reçineyi değiştirdiğinizde kesitin ölçüsü ve metre ağırlığı aynı kalır; değişen şey, profilin hangi ortamda kaç yıl sorunsuz durabileceğidir.
Kısacası: kesiti açıklık ve yük belirler, reçineyi ortam belirler. Açıklık ve yük tarafı için Mekanik Özellikler ve Yük Taşıma sayfasına bakabilirsiniz; bu sayfa ortam tarafını anlatıyor. Üretim tarafını merak ediyorsanız Pultrüzyon Üretim sayfası reçinenin sürece nerede girdiğini gösteriyor.
Üç temel reçine sistemi
Üç reçine de aynı kesitlerde üretilebiliyor. Aralarındaki fark fiyat ve kimyasal dayanım ekseninde ilerliyor: ortoftalikten vinilestere doğru gidildikçe ortam dayanımı artar, maliyet de artar. Doğru seçim “en dayanıklı olan” değil, ortamın gerektirdiğidir.
Ortoftalik polyester — kod harfi O
Genel amaçlı reçine. Kuru ya da normal atmosfer koşullarındaki iç mekan ve sıradan dış mekan işlerinin standart tercihi budur. Kablo tavası taşıyıcıları, iç platform kuşakları, çerçeveler, hafif konstrüksiyon elemanları ve kimyasal yükü olmayan dış mekan uygulamaları bu grupta çözülür. Programımızdaki kesitlerin tamamı bu reçineyle üretilebilir; bu nedenle ölçü tablolarımızda kodlar çoğunlukla O harfiyle gösterilir.
Ortoftalik polyester, korozyona uğramaması ve elektriği iletmemesi bakımından diğer iki reçineyle aynı temel avantajları taşır. Ayrıştığı yer sürekli ıslaklık ve kimyasal temastır: yoğun nemde ya da agresif ortamda ondan fazlasını istemek doğru olmaz.
İzoftalik polyester — kod harfi Z
Sürekli neme, ıslak-kuru çevrimine ve hafif kimyasal yüke açık işlerin reçinesi. Deniz kenarı ve tuzlu hava, açık havada yıl boyu duran korkuluk ve platform elemanları, su yapıları çevresindeki taşıyıcılar, çatı üstü ve dış cephe konstrüksiyonları tipik olarak izoftalik polyester ile planlanır.
İzoftalik reçineyi bir “ara kademe” gibi düşünmek yanlış olmaz: ortoftalikten belirgin biçimde daha iyi nem ve hafif kimyasal davranış verir, vinilesterin maliyetine çıkmadan. Dış mekanda uzun ömür isteyen çoğu proje bu kademede oturur. Dış mekan işlerinde reçineyle birlikte yüzey örtüsü kararı da alınmalıdır; bu ikisi ayrı kararlardır ve aşağıda ayrıca ele alınıyor.
Vinilester reçine — kod harfi V
Ağır kimyasal ortamın reçinesi. Asit ve alkali temasının olduğu, buharın ve kimyasal sıçramanın bulunduğu proses hatları; arıtma tesisleri, kimya ve kaplama tesisleri, galvaniz hatları, akü ve elektroliz alanları vinilester reçine ile çalışılır.
Vinilester en pahalı seçenektir ve her işte gerekmez. Ancak gerektiği yerde alternatifi yoktur: kimyasal temas altında ortoftalik ya da izoftalik bir profil önce yüzeyden bozulur, sonra taşıyıcı davranışını kaybeder. Kimyasal ortamlarda seçim yaparken bize maddeyi, derişimi ve sıcaklığı yazmanız yeterli; kesit tarafını birlikte netleştiririz.
Alev geciktiricili (AG) sürümler: OA, ZA, VA
Üç reçinenin de alev geciktirici katkılı bir sürümü var ve bunlar ayrı ürün kodlarıyla üretiliyor. Bu konuda dürüst olmak gerekiyor, çünkü piyasada en çok abartılan başlık bu.
- Kompozit yanıcı bir malzemedir. Cam elyaf yanmaz, ancak onu bir arada tutan reçine organik bir polimerdir ve yeterli ısı ve oksijenle yanar. Hiçbir katkı bunu değiştirmez.
- AG katkı, yanma davranışını değiştirir. Tutuşma ve alev yayılımı davranışını iyileştirmeye, alev kaynağı kaldırıldığında kendiliğinden sönmeye ve duman/alev yayılımını yavaşlatmaya yöneliktir.
- AG, “yanmaz malzeme” demek değildir. Bir profili A1 sınıfı yanmaz bir ürüne dönüştürmez. Yangın sınıfı iddiası, ürünün kendisinin ilgili yöntemle sınıflandırılmasını gerektirir.
Yangın konusu şartnamede geçiyorsa doğru yol, şartnamenin hangi yöntemi ve hangi sınıfı istediğini bize baştan iletmenizdir. Yangın davranışı, yüzey örtüsü ve UV kararlarının tamamı için Yüzey Örtüsü, UV ve Yangın sayfasına bakın; oradaki çerçeve neyin söylenebileceğini, neyin söylenemeyeceğini ayrıntılı anlatıyor.
Ürün kodunda reçine nasıl görünür?
Kod yapımız CP{tür}-{reçine}-{numara} biçimindedir. Ortadaki harf reçineyi söyler:
- CPU-O-106 — U kanal, ortoftalik polyester, 106 numaralı kesit
- CPU-Z-106 — aynı kesit, izoftalik polyester
- CPU-V-106 — aynı kesit, vinilester reçine
- CPU-OA-106 / CPU-ZA-106 / CPU-VA-106 — aynı kesitin alev geciktiricili sürümleri
Buradaki en önemli pratik sonuç şudur: aynı kesit numarası bütün reçinelerde aynı ölçü ve aynı metre ağırlığıdır. Yani ölçü tablosundan kesitinizi seçtikten sonra reçineyi bağımsız olarak değiştirebilirsiniz; statik hesabınız, delik yerleriniz ve montaj detaylarınız aynı kalır. Baş harf ise profil tipini gösterir: U kanal için CPU, köşebent için CPL, kiriş için CPI, kutu için CPB, boru için CPP, yassı için CPF, çubuk için CPR, özel tip için CPS.
Reçineyi seçerken sorduğumuz dört soru
- Profil nerede duracak? İç mekan mı, açık hava mı, deniz kenarı mı, proses içi mi?
- Neye temas edecek? Sadece yağmur ve nem mi, yoksa isimlendirilebilir bir kimyasal mı? Kimyasal varsa derişim ve sıcaklık gerekir.
- Yangın şartnamesi var mı? Varsa hangi yöntem ve hangi sınıf isteniyor?
- Hedef ömür nedir? Geçici bir konstrüksiyon ile otuz yıl orada duracak bir korkuluk aynı reçineyi hak etmez.
Bu dört sorunun cevabı çoğu zaman reçineyi tek başına belirler. Cevaplar elinizde yoksa da sorun değil; projenin adını ve profilin duracağı yeri yazmanız bile bizim için başlangıç noktasıdır.
Yüzey örtüsü, reçineden ayrı bir karardır
Reçine profilin gövdesini oluşturur; yüzey örtüsü ise en dışa uygulanan ince bir katmandır. İkisi birbirinin yerine geçmez. Açık havada duran bir profilde reçine ortamı karşılarken, yüzey örtüsü UV etkisine karşı reçineyi korur, elyaf uçlarının yüzeye çıkmasını engeller ve yüzeyi temizlenebilir tutar. Doğru kurgu genellikle şudur: ortama uygun reçine artı dış mekan için yüzey örtüsü.
Bu iki karar birlikte alındığında profilin sahadaki ömrü belirlenmiş olur; ayrıntılar için Bakım ve Ömür sayfasına da göz atabilirsiniz.
Kesitinizi ve ortamınızı birlikte netleştirelim
Reçine seçimi tek başına yapılabilecek bir karar değildir; kesit, reçine ve yüzey birlikte oturur. Bize profilin duracağı yeri, temas edeceği maddeyi ve elinizdeki kesit ölçüsünü (yükseklik × genişlik × et) iletin, uygun reçine sistemini ve kesiti birlikte belirleyelim. Kesit ailelerinin tamamını Kompozit Profil Çeşitleri sayfasında görebilirsiniz.