Mekanik Özellikler — kompozit profil hafiftir ama zayıf değildir. Doğru kesitle seçildiğinde metale alternatif olur; yanlış seçildiğinde dayanımdan önce sehim sorun çıkarır.
Hangi dayanımdan söz ediyoruz?
“Dayanım” tek bir sayı değildir; yükün profile nasıl bindiğine göre farklı başlıklar altında konuşulur.
- Çekme dayanımı: profil boyunca çekildiğinde kopmaya karşı direnç. Pultrüzyonda elyafların çoğu boyuna yönde olduğu için en güçlü olunan yön budur.
- Eğilme dayanımı: kiriş gibi çalışırken yükü taşıma kapasitesi. Burada malzeme kadar kesit geometrisi belirleyicidir.
- Basma dayanımı: kolon/dikme gibi eksenel yük altında ezilmeye direnç.
- Kesme (makaslama): mesnet bölgeleri ve bağlantı noktalarında kritiktir.
- Elastisite modülü (E): malzemenin ne kadar esneyeceğini belirler. Tasarımda çoğu zaman belirleyici olan değer budur.
Yön bağımlılığı
Çelik, hangi yönden zorlarsanız zorlayın benzer davranır. Kompozit ise elyafın yönüne bağlıdır: boyuna yönde çok güçlüdür, enine yönde daha zayıftır. Bu bir kusur değil bir tasarım verisidir — profil, elyafın güçlü olduğu yön yük yönüyle çakışacak biçimde konumlandırılır.
Çelik / alüminyum / kompozit
| Malzeme | Yoğunluk (yaklaşık) | Korozyon davranışı | Elektrik |
|---|---|---|---|
| Yapı çeliği | En yüksek (referans) | Korumasız bırakılamaz; boya/galvaniz ister | İletken |
| Alüminyum | Çeliğin yaklaşık üçte biri | İyi; ortama göre değişir | İletken |
| CTP / FRP profil | Çeliğin yaklaşık dörtte biri | Çok iyi; paslanmaz, çürümez | Yalıtkan |
Yaklaşık ve nitel karşılaştırma — kesin değerler alaşıma, reçineye, elyaf oranına ve kesite göre değişir.
Yük taşıma tasarımında nelere bakılır?
Kritik soru çoğu zaman “kırılır mı” değil, “ne kadar iner”dir. Modül görece düşük olduğu için tasarımı genellikle dayanım değil sehim sınırı belirler.
- Açıklık (L): sehim, açıklıkla çok hızlı büyür. Araya bir mesnet daha koymak çoğu zaman kesiti büyütmekten daha etkilidir.
- Sehim sınırı: izin verilen sehim, açıklığın belirli bir oranı olarak tanımlanır.
- Mesnetlenme biçimi: basit mesnet, ankastre ya da sürekli kiriş — aynı kesit farklı davranır.
- Yük tipi: yayılı mı noktasal mı, sabit mi hareketli mi, darbe var mı.
- Sıcaklık: sıcaklık yükseldikçe reçinenin rijitliği düşer.
Bu sayfa hesap yerine geçmez. Taşıyıcı bir eleman söz konusu olduğunda kesit; gerçek yük, açıklık, mesnet koşulu, sıcaklık ve istenen sehim sınırı birlikte değerlendirilerek belirlenir. Açıklığınızı, yük durumunuzu ve varsa sehim sınırınızı gönderin.