Kısa cevap: pultrüzyon üretim programımızda ayrı bir “C profil” (dudaklı kanal) ailesi yok. Piyasada C profil denince kastedilen yan cıvatalanabilir derin-dar kanal ihtiyacını, U kanal ailesinin derin ve dar kesitleriyle karşılıyoruz. Bu sayfa hangi kesitin işinizi göreceğini gösteriyor.
Neden ayrı bir C profil ailesi yok?
Bu sayfa daha önce bir C profil ölçü tablosu gösteriyordu. Üretim programımızı gözden geçirdiğimizde o tablodaki kodların ve ölçülerin gerçekte üretilen kesitlere karşılık gelmediğini gördük. Sayfayı olduğu gibi bırakmak yerine düzelttik — yanlış ölçüye göre proje çizilmesindense, doğrusunu söylemek daha iyidir.
Sebep üretim yönteminde. Sac profillerde C kesit, düz bir sacın soğuk şekillendirmeyle bükülmesiyle elde edilir; flanş ucuna küçük bir dudak (return lip) eklemek orada neredeyse bedava bir işlemdir ve serbest kenarın burkulmasını geciktirir. Pultrüzyonda ise kesiti kalıp belirler. Elyaf ve reçine ısıtmalı bir çelik kalıptan sürekli çekilerek profil oluşur; kesite dudak eklemek yeni bir kalıp demektir, bükme işlemi gibi ucuz bir ekleme değildir.
Kompozitte aynı sonuca ulaşmanın daha doğrudan yolu vardır: dudak yerine et kalınlığını artırmak ya da gövde yüksekliğini büyütmek. Pultrüzyonda et kalınlığını ve elyaf yerleşimini serbestçe ayarlayabildiğimiz için, sacda dudakla çözülen rijitlik ihtiyacı kompozitte kesit oranlarıyla çözülür. Bu yüzden derin ve dar U kanal kesitleri, C profil arayan projelerin büyük bölümünü karşılar.
“C profil” derken genelde ne kastediliyor?
Gelen taleplere baktığımızda C profil isteyen projelerin üç ihtiyaçtan birini tarif ettiğini görüyoruz:
- Yan cıvatalanabilir bir kesit. Gövdesi düz ve yeterince geniş, üzerinden yan yüzeye cıvatalanabilen bir kanal aranıyor. U kanalın gövdesi tam olarak bunu verir.
- Derin ve dar bir kesit. Yükseklik/genişlik oranı yüksek, dar bir yuvaya sığan ama eğilmeye direnen bir profil isteniyor. Aşağıdaki tabloda bu oranı yüksek kesitleri topladık.
- Aşık (purlin) benzeri bir taşıyıcı. Çatı, cephe ya da saha konstrüksiyonunda düşük ağırlıkla açıklık geçmek isteniyor. Burada belirleyici olan dudağın varlığı değil, kesit yüksekliği ve sehim sınırıdır.
Üçünde de çözüm aynı yerden çıkıyor: doğru derinlikte bir U kanal kesiti.
Yan bağlantıya uygun derin-dar kanal kesitleri
Aşağıdaki kesitler U kanal ailesinden seçilmiştir; ortak özellikleri yükseklik/genişlik oranının yüksek olması, yani “C profil” arayan projelerin tarif ettiği geometriye yakın durmalarıdır. Kodlar gerçek üretim kodlarıdır; ağırlıklar yaklaşıktır ve reçine değişse de değişmez.
| Ürün kodu | Yükseklik A (mm) | Genişlik B (mm) | Et t (mm) | Ağırlık (kg/m) |
|---|---|---|---|---|
| CPU-O-103 | 56 | 24 | 2 | 0,85 |
| CPU-O-105 | 60 | 26 | 3 | 0,78 |
| CPU-O-108 | 82 | 28 | 3 | 0,72 |
| CPU-O-109 | 87 | 30 | 5 | 1,50 |
| CPU-O-113 | 140 | 50 | 7 | 2,39 |
| CPU-O-114 | 150 | 38 | 6 | 2,40 |
| CPU-O-115 | 150 | 43 | 9 | 3,70 |
| CPU-O-116 | 200 | 55 | 9 | 4,70 |
Bu liste tam aralık değildir, yalnızca derin-dar uçtaki kesitlerdir. U kanal ailesinin tamamı için U Profil sayfasına bakın — küçük çerçeve kesitlerinden büyük taşıyıcı kanallara kadar tüm program orada listeleniyor. Aradığınız oran bu tabloda yoksa büyük ihtimalle U profil sayfasında vardır.
Kesit seçerken neye bakmalı?
Kompozit profilde tasarımı çoğu zaman dayanım değil, sehim belirler. Malzemenin elastisite modülü çeliğe göre düşüktür; bu yüzden profil kırılmadan çok önce, kabul edilebilir sehim sınırı devreye girer. Pratikte bunun anlamı şudur: kesit seçerken önce “kırılır mı” değil, “ne kadar eser” sorusuna bakarız.
- Açıklık. Mesnetler arası mesafe. Sehim açıklığa çok hızlı bağlıdır; açıklığı kısaltmak, kesiti büyütmekten çoğu zaman daha ucuzdur.
- Yükseklik. Kanalın gövde yüksekliği, sehime karşı en etkili boyuttur. Aynı ağırlıkta daha yüksek kesit, daha az eser.
- Et kalınlığı. Dudak yerine kompozitte kullandığımız asıl araç budur. Serbest kenarın davranışını ve yerel dayanımı iyileştirir.
- Yön bağımlılığı. Pultrüzyonda elyafın büyük bölümü profil boyunca uzanır; uzunlamasına dayanım yüksek, enine düşüktür. Yükün kesite hangi yönde geldiği önemlidir.
Bu dört başlığın ayrıntısı ve tasarım mantığı için Mekanik Özellikler ve Yük Taşıma sayfasına bakabilirsiniz.
Yan cıvatalama: gövdeden bağlantı
C profil isteyen projelerin çoğu aslında bir montaj detayı tarif ediyor: profili yan yüzeyinden bir dikmeye ya da plakaya cıvatalamak. U kanalda bu detay doğrudan gövde üzerinden çözülür ve dudaklı kesite göre bir avantajı vardır — gövde düzdür, matkap ve somun için engelsiz yüzey verir, ayrıca sıkma yüzeyi daha büyüktür.
Kompozit profilde delme ve cıvatalamada dikkat edilecek birkaç nokta var: delik çapı ve kenar mesafesi metalden farklı seçilir, sıkma torku kontrollü uygulanır, kesilen yüzeylerin kapatılması gerekir. Bu detayları Montaj ve Bağlantı Elemanları sayfasında topladık. Profilin sahadaki ömrü büyük ölçüde bu detayların doğru uygulanmasına bağlıdır.
Alternatif kesitler: her iş kanal istemez
Kanal kesit tek seçenek değil. İhtiyaca göre şu ailelere de bakmak gerekir:
- Kutu profil — kapalı kesit olduğu için burulmaya belirgin biçimde daha dirençlidir. Dikme, korkuluk direği ve çerçeve işlerinde kanaldan daha uygundur.
- I profil — tek yönde eğilme yükünü en verimli taşıyan kesit. Uzun açıklık geçen kirişlerde ilk bakılacak yerdir.
- L profil (köşebent) — kenar, birleşim ve destek detaylarında. Kanalın yerini tutmaz ama çoğu detayda onunla birlikte çalışır.
Ailelerin tamamını ve hangi işte hangisinin kullanıldığını Kompozit Profil Çeşitleri sayfasında karşılaştırabilirsiniz.
Reçine kararı kesitten bağımsızdır
Kesiti seçtikten sonra ikinci karar reçinedir ve bu ikisi birbirini etkilemez: aynı kesit numarası, ortoftalik, izoftalik ve vinilester reçinelerde aynı ölçü ve aynı metre ağırlığındadır. Yani statik hesabınızı bozmadan, profilin duracağı ortama göre reçine değiştirebilirsiniz. Nemli ve dış mekan işlerde izoftalik, kimyasal ortamda vinilester tercih edilir; ayrıntı için Reçine Seçenekleri sayfasına bakın.
Kesitinizi gönderin, doğrusunu birlikte seçelim
Elinizde bir C profil ölçüsü varsa onu olduğu gibi gönderin — hangi U kanal kesitinin karşılığı olduğunu söyleyelim. Ölçü yerine açıklık, yük ve kabul edilebilir sehim sınırını yazarsanız kesiti baştan biz önerelim. Aradığınız oran programımızda yoksa özel kalıp seçeneğini de konuşabiliriz; bu yolu Özel Tip Profiller sayfasında anlattık.